Para a maior parte dos economistas o cumprimento dos criterios de converxencia, como a reducción do déficit público, é un bo camiño para establecer as bases dun crecemento económico san, condición indispensable para relanzar o emprego e combater o paro en Europa. 

Por exemplo, no Cumio Europeo de Amsterdam, celebrado o 16 e 17 de xuño de 1997 adoptáronse recomendacións sobre política económica cun punto de partida que é "dar prioridade a dous aspectos fundamentais da política económica, na que os logros se reforzan mutuamente. En primeiro lugar, aínda que se prevé que o emprego aumentará moderadamente a curto prazo, é preciso aumentar a baixa taxa de emprego comunitaria e reducir o desemprego de forma significativa, tal e como se fixo fincapé na Declaración de Dublín sobre a política de emprego "O desafío do emprego" (...) . O restablecemento dun índice de crecemento sostido, elevado e non inflacionista, baseado nunhas finanzas públicas saneadas, creará un contorno favorable, tanto desde o punto de vista político como social, para atallar o problema do desemprego na Comunidade". No mesmo Cumio adóptase unha Resolución sobre o crecemento e o emprego na que declarando que "é imperativo dar un novo pulo para manter decididamente o emprego en primeiro lugar das preocupacións políticas da Unión Europea" prégaselle ós Estados para que actúen de forma activa e coordinada nas políticas de emprego. 

A necesidade de salvar as reticencias á creación do Consello do Euro (tamén chamado "euro x") formuladas polos países que inicialmente non participan na moeda única, Reino Unido, Dinamarca, Suecia e Grecia (que non desexan permanecer alleos ós foros nos que se tomen decisións que poida afectar ós seus intereses), provocou que este "foro informal" non teña por agora estructura propia e non poida, en ningún caso, tomar decisións sobre o tipo de cambio da moeda europea, as características técnicas desta ou a súa representación exterior e sobre sancións por incumprimento dos criterios de converxencia, que seguirán sendo competencia do ECOFIN (Consello de Ministros de Economía e Finanzas de todos os países membros da UE); así mesmo, tomouse a decisión de permitir a participación no dito foro dos países "out" en calidade de observadores. 

O Banco Central Europeo (no seguinte BCE) e o Sistema Europeo de Bancos Centrais (no seguinte SEBC) constitúese o 1 de xuño de 1998. O BCE foi creado como núcleo do Eurosistema e do SEBC.

O Sistema Europeo de Bancos Centrais

Conforme ao primeiro apartado do artigo 282 TFUE o SEBC está constituído polo BCE e os bancos centrais nacionais independentemente que adopten o euro. Por tanto, o SEBC inclúe os BCN dos Estados membros da UE que aínda non adoptaron o euro -xa sexa porque están suxeitos a un réxime especial, como Dinamarca e Reino Unido, ou porque están acollidos a unha excepción, como Suecia- e sete dos doce Estados membros que se adheriron á UE desde maio do 2004. En consecuencia, estes países seguen utilizando as súas moedas nacionais, que xestionan mediante a súa propia política monetaria, e os seus respectivos bancos centrais manteñen, polo momento, a soberanía neste ámbito. Por tanto, os devanditos países non participan nas actividades principais da unión monetaria, como a dirección da política monetaria da zona do euro. No seguinte mapa pódense observar en cor amarela e azul os países cuxos Bancos Centrais forman xunto ao BCE o SEBC.

Eurosistema

Os textos xurídicos que instituíron o SEBC redactáronse sobre o suposto de que todos os Estados membros da UE adoptarían o euro e de que, en consecuencia, o SEBC asumiría todas as funcións relacionadas coa moeda única. Con todo, ata que todos os países da UE adopten o euro, o Eurosistema seguirá sendo o actor principal.
O termo Eurosistema, recollido no artigo 282 do TFUE comprende o BCE e os bancos centrais nacionais dos Estados membros da UE que adoptaron o euro. No mapa pódense observar en cor amarela os países cuxos Bancos Centrais forman xunto ao BCE o Eurosistema. Por tanto, o Eurosistema é un subconxunto do SEBC. Dado que as decisións do BCE sobre, por exemplo, política monetaria, só son aplicables aos países da zona do euro, é o Eurosistema o que, efectivamente, desempeña as funcións de banco central na zona. Así pois, o BCE e os BCN contribúen conxuntamente á consecución dos obxectivos comúns do Eurosistema.

" O nome da nova moeda é un elemento importante na preparación do paso á moeda única, posto que determina en parte a aceptación pública da Unión Económica e Monetaria. O Consello Europeo considera que o nome da moeda única debe ser o mesmo en todas as linguas oficiais da Unión Europea tendo en conta a existencia dos distintos alfabetos; debe ser simple e simbolizar Europa. 

O Consello Europeo decide, por conseguinte que, desde o comezo da terceira fase, o nome da moeda europea sexa o euro. Euro é o seu nome completo e non un simple prefixo que se antepoña ós nomes das moedas nacionais. 

O nome específico euro utilízase en lugar do termo xenérico ecu utilizado polo Tratado para referirse á unidade monetaria europea. 

Os gobernos dos Estados membros acordaron que esta decisión constitúe a interpretación convida e definitiva das disposicións do Tratado". 

As razóns que provocan o cambio de denominación baséanse fundamentalmente nas presións exercidas por algúns Estados nos que a palabra "ecu" (European Currency Unit - Unidade Monetaria Europea) tiña algunhas connotacións negativas. Por exemplo, para os franceses facía referencia a unha antiga moeda nacional; para os alemáns o ecu ofrecía imaxe de debilidade, xa que se devaluara en diversas ocasións fronte ó marco. 

As moedas dos Estados membros da UE que o eran antes do TUE, entran na composición do ecu. Desde a creación do ecu, a composición da cesta foi modificada en diferentes ocasións, a previsión era que se realizase cada cinco anos, para ter en conta a evolución das distintas moedas, en base a tres criterios: 1) participación no volume de negocio comunitario; 2) o PIB; e 3) a cota no FECOM. A partir da entrada en vigor do TUE a composición do ecu non se modifica, aínda que se varía o peso relativo de cada moeda debido a que as súas cotizacións fluctúan constantemente no mercado de divisas. 

O euro, pola súa parte, ten a consideración de moeda de pleno dereito a partir do inicio da terceira fase da UEM, substituíndo tanto ás moedas nacionais dos Estados que participan nesta fase como ó ecu. As moedas nacionais pasan a ser consideradas como subdivisións do euro. Por outra parte, o euro non é, como ocorre co ecu, unha cesta de moedas, ten valor propio. Tamén debe indicarse que non todas as moedas que participan no ecu participan no euro: inicialmente non adaptan esta moeda Suecia, Dinamarca e Reino Unido. Grecia participa no euro desde o 1 de xaneiro de 2001. 

Durante todo o período transitorio, de 1.01.1999 a 31.12.2001, o euro existe unicamente de forma instrumental (sendo utilizable en operacións de carácter financeiro, de política monetaria e como referencia monetaria e contable nos contratos). A partir do 1 de xaneiro do 2002 pódese utilizar nos pagamentos en metálico xa que se poñen en circulación os billetes e moedas euro. 

Agás proba contraria, o ecu ó que se fai referencia é o "ecu oficial", que é o mencionado no art. 109 G do Tratado da UE que o define como unha cesta de moedas. 

A partir do 1 de xullo do 2002 a única moeda de curso legal é o euro. Quen teña no seu poder billetes e moedas nacionais só pode realizar o seu intercambio por euros nos correspondentes bancos centrais (Banco de España no noso caso). 

De acordo coa normativa reguladora do euro, a conversión dunha moeda nacional a outra, por exemplo o paso de pesetas a francos, realízase de acordo co tipo de cambio fixado con carácter irrevogable para cada moeda en relación co euro. O Regulamento 1103/93 do Consello establece no seu artigo 4, apartado 4, que os importes monetarios que teñan que converterse dunha unidade monetaria nacional a outra deben converterse, en primeiro lugar, nun importe expresado en euros e, posteriormente, converter a unidade determinada en euros á outra unidade monetaria nacional. 

Así, no caso exposto, debería cambiarse a cantidade en pesetas a euros e, posteriormente, transformar os euros en francos aplicando, en todo caso, as normas de redondeo previstas. 

Concluído o período transitorio, é dicir a partir do 1 de xaneiro do 2002, o euro é a única moeda de curso legal dentro da UEM, coa particularidade de establecerse un período máximo de seis meses para o troco das moedas nacionais. 

Polo tanto, as pesetas non teñen poder liberatorio fóra de España, sendo necesario obter previamente as divisas do país correspondente no que se vaian realizar compras. 

A partir do 1 de xaneiro do 2002, o euro xa circula en moedas e billetes. 

As normas e políticas que rexen o funcionamento da UEM son estrictas e están encamiñadas a dar credibilidade e confianza no sistema, dando lugar ó que os autores denominan o "círculo virtuoso": a reducción dos déficit públicos e a existencia de tipos de interese baixos provoca un aumento do investimento e do emprego, que á súa vez provoca un aumento do consumo co conseguinte incremento dos ingresos das Administracións tanto por conceptos fiscais como de seguridade social, o que facilita a tarefa de reducción de déficit públicos e dos tipos de interese. 

Neste sentido o artigo 2 do TCE establece como misión da Comunidade Europea "promover, mediante o establecemento dun mercado común e dunha unión económica e monetaria, (...), un desenvolvemento harmonioso e equilibrado das actividades económicas no conxunto da Comunidade, un crecemento sostible e non inflacionista que respecte o medio natural, un alto grao de converxencia dos resultados económicos, un alto nivel de emprego e de protección social, a elevación do nivel e da calidade de vida, a cohesión económica e social e a solidariedade entre os Estados membros". Pola súa parte, o artigo 3 A recalca que é necesario para a consecución dos fins enunciados no artigo 2 unha política económica coordinada dos Estados membros e a defensa dunha economía de mercado aberta e de libre competencia, que teña, todo isto, como principios rectores: prezos estables, finanzas públicas e condicións monetarias sólidas e balanza de pagamentos estable. 

Sobre a base do informe do Consello, o Consello Europeo debate unhas conclusións sobre as orientacións xerais das políticas económicas dos Estados membros e da Comunidade. 

Segundo estas conclusións, o Consello, por maioría cualificada, adopta unha recomendación na que establece as ditas orientacións xerais. O Consello informa da súa recomendación ó Parlamento Europeo. 

O control realízase a través do exame do cumprimento dos correspondentes programas de estabilidade ou de converxencia. Así mesmo, o DOCE serie L núm. 209, de 2 de agosto de 1997, publica unha Recomendación do Consello sobre as orientacións xerais para as políticas económicas dos Estados membros e da Comunidade. 

A Unión Económica e Monetaria é o complemento natural e indispensable do mercado único. Cunha soa moeda europea, o mercado único funciona mellor. Pode desenvolver plenamente os seus efectos positivos mediante a eliminación dos custos de transacción xerados pola conversión das moedas e a desaparición das variacións dos tipos de cambio que perturban os intercambios comerciais e os investimentos. 

Conforme ás disposicións do Tratado da Unión, é función básica do Sistema Europeo de Bancos Centrais (SEBC) a definición e execución da política monetaria da Comunidade. O obxectivo principal da política monetaria, e polo tanto o do SEBC, é o de manter a estabilidade de prezos, sen prexuízo de apoiar a política económica xeral da Comunidade co fin de contribuír á realización dos obxectivos enunciados no art. 2 do Tratado: desenvolvemento harmonioso e equilibrado das actividades económicas, crecemento sostible e non inflacionista, alto grao de converxencia económica, emprego e protección social, elevación do nivel e calidade de vida, a cohesión económica e social e a solidariedade entre os Estados membros. 

O SEBC, que entra en funcionamento a fins de 1998, é un organismo que se compón polo Banco Central Europeo e os bancos centrais da totalidade dos Estados membros da Unión Europea. 

Sen os órganos rectores do BCE, o Consello de Goberno e o Comité Executivo, os que dirixen o SEBC. 

O Consello de Goberno está integrado polos membros do Comité Executivo do BCE e os gobernadores dos bancos centrais nacionais dos países da zona euro. 

O Comité Executivo está integrado polo presidente e o vicepresidente do BCE e por catro vocais, nomeados de común acordo polos Gobernos dos países participantes da UEM, sobre a base dunha recomendación do Consello da UE e trala previa consulta do Parlamento Europeo e do Consello de Goberno do IME (nos primeiros nomeamentos) ou do Consello de Goberno do BCE (nos nomeamentos ulteriores). 

O Consello Xeral está composto polo presidente e o vicepresidente do BCE e polos gobernadores dos bancos centrais nacionais de todolos Estados membros da Unión Europea; os demais membros do Comité Executivo, así como o presidente do Consello e un membro da Comisión, poderán participar, sen dereito a voto, nas súas reunións. 

A diferencia fundamental co Comité e o Consello de Goberno é o seu carácter transitorio: prevese a súa existencia se algún país comunitario non consegue participar inicialmente na terceira fase da UEM, desenvolvendo a súa actividade en tanto se dea esta situación. 

O art. 107 do Tratado da UE declara este principio ó indicar que cando exerza facultades que lle confiren o TUE e os seus Estatutos e desempeñen as funcións e deberes correspondentes, nin o BCE, nin os bancos centrais nacionais, nin ningún membro dos seus órganos rectores poden solicitar ou aceptar instruccións procedentes das institucións ou organismos comunitarios, de ningún Goberno dun Estado membro nin de ningún outro organismo. Os gobernos dos Estados comprométense a respectar este principio e a non tratar de influír nos membros dos órganos rectores do BCE e dos bancos centrais nacionais no exercicio das súas funcións. 

A única obriga do BCE con respecto ós órganos políticos, Parlamento Europeo, Consello, Comisión e Consello Europeo, é a de cumprir o seu deber de facilitar información regular sobre as súas actividades. A cualificación do BCE como institución independente non implica "absoluta irresponsabilidade", pois como indica o TUE, os actos e omisións do BCE están suxeitos á revisión e interpretación do Tribunal de Xustiza. 

Por outra parte, cando se fala do BCE faise referencia inevitablemente ó Bundesbank porque unha das características principais deste é a súa absoluta independencia con respecto ó goberno alemán.