A partir de agora haberá unha Unión Europea que substituirá
ás antigas "Comunidades Europeas" e "Unión Europea".
Aínda que se manteñan procedementos especiais de toma de decisións
en política exterior, seguridade e defensa, desaparecen os chamados "tres
piares", que basicamente distinguían aqueles ámbitos en que
as decisións se tomaban de forma comunitaria (políticas de competencia
da Comunidade) daqueles nos que as decisións se tomaban de maneira intergobernamental
(políticas da Unión Europea).
A
Carta de Dereitos Fundamentais, proclamada no Consello Europeo de Niza en
decembro de 2000, aparece recollida na segunda parte do texto. A Constitución
recolle tamén os valores e obxectivos da Unión así como os
principios que rexen as relacións entre a Unión e os seus Estados
membros. Aparece por primeira vez unha clara distribución de competencias
e simplifícanse os instrumentos legais.
Agora ben, a Constitución
non deixa de ser un tratado internacional e como tal só entrará
en vigor cando todos os Estados membros a ratifiquen. Calquera modificación
posterior requirirá a unanimidade dos asinantes, aínda que algunhas
modificacións, como a ampliación a novos ámbitos do voto
por maioría cualificada, requirirán só o acordo unánime
do Consello Europeo.
A cuestión da maioría cualificada suscitó
grandes debates na Conferencia Intergobernamental (CIG) previa á aprobación
da Constitución. Como se propoñía na Convención, as
decisións do Consello serán adoptadas por unha dobre maioría
de Estados e poboación, aínda que finalmente os gobernos modificaron
os valores mínimos porcentuais á alza, o que dificulta un pouco
máis a toma de decisións. Deste modo, unha decisión tomada
por maioría cualificada requirirá o apoio dun 55% dos Estados membros
que representen polo menos o 65% da poboación.
Un novo marco institucional
A
Constitución clarifica o papel do Parlamento Europeo, o Consello e a Comisión.
A Comisión ve recoñecido o seu case monopolio de iniciativa lexislativa,
as súas funcións executivas e a súa capacidade para representar
á Unión no exterior excepto nos ámbitos que lle corresponden
a Política Exterior e de Seguridade Común (PESC). O procedemento
de codecisión pasa a ser o procedemento lexislativo habitual, de forma
que o 95% das leis europeas serán adoptadas conxuntamente polo Parlamento
e o Consello.
A principal novidade é a creación dun ministro
de Asuntos Exteriores da Unión, que será o responsábel de
representar á UE no mundo e que asumirá as tarefas que agora lle
corresponden ao alto representante para a Política Exterior e de Seguridade
Común ("Mr. PESC") e ao Comisario de Relacións Exteriores.
Por outro lado, o Consello Europeo (reunión dos xefes de Estado
ou de Goberno dos Estados membros) pasa a ser unha institución, cun presidente
nomeado para un período de dous anos e medio. No Consello da UE (reunión
dos ministros dos Estados membros) mantense o sistema de presidencias por roldas
de seis meses entre todos os Estados membros.
O Parlamento Europeo terá
un máximo de 750 membros, cun mínimo de 6 parlamentarios para o
Estado menos poboado e un máximo de 96 para o máis poboado. A Comisión
manterá a súa composición actual, un comisario por Estado,
até o 2014. A partir dese momento, a Comisión estará formada
por un número de comisarios equivalente a dous terzos do número
de Estados membros. Os membros da Comisión serán elixidos por un
sistema de roldas entre os Estados membros tal e como se decidira xa no Tratado
de Niza.