A Declaración nº23
En decembro de 2000, os xefes de Estado ou de Goberno dos quince
Estados membros chegaron a un acordo na cidade de Niza para revisar
os Tratados nos que se fundamenta a Unión Europea. O Tratado
de Niza pretendía adaptar as institucións da Unión
con vistas á ampliación. En Niza, non obstante, quedaron
pendentes importantes reformas, polo que durante a conferencia o Consello
Europeo decidiu adoptar unha "Declaración
sobre o futuro da Unión" que aparece anexa ao tratado
como Declaración nº23.
Na Declaración nº23 recoñécese a necesidade
de abordar o problema da lexitimidade democrática e a transparencia
da Unión e as súas institucións para conseguir
facer da construción europea un proceso máis democrático
e sobre todo máis próximo aos cidadáns. Para
isto proponse abrir un debate no que estean representados a maior
cantidade de actores posíbeis e centrado en catro grandes cuestións:
- Unha delimitación máis clara de competencias entre
a Unión Europea e os seus Estados membros
- Que status debía dárselle á Carta de dereitos
fundamentais proclamada en Niza
- A simplificación dos tratados para facelos máis comprensíbeis
- Cal debía ser a función dos parlamentos nacionais
na construción europea
A Declaración de Laeken
Na
Declaración
de Laeken sobre o futuro da Unión Europea, adoptada polo
Consello Europeo o 15 de decembro de 2001, insístese na necesidade
de afrontar "o reto democrático europeo" co obxecto
de aproximar as institucións ao cidadán, facer que sexan
máis eficientes e transparentes e garantir un maior control democrático
das actuacións da Unión. En definitiva, a Unión
debe ser "máis democrática, transparente e eficaz"
e para conseguilo se identificaban catro grandes reformas que debían
levarse a cabo na liña da Declaración nº23:
- Un mellor reparto e definición das competencias da Unión
- A simplificación dos intrumentos da Unión (medidas
lexislativas e executivas)
- Máis democracia, transparencia e eficiencia
- Unha Constitución para os cidadáns europeos: a simplificación
dos tratados debe levar á adopción dun texto constitucional
que defina os valores da Unión, os dereitos e deberes dos seus
cidadáns e as relacións dos Estados membros
En prol do novo espírito democrático
que se prentende introducir no proceso de construción europea,
en Laeken decídese convocar unha Convención sobre o futuro
de Europa para preparar os traballos da seguinte CIG (Conferencia Intergobernamental)
onde os Estados membros debían pórse de acordo sobre o
novo texto constitucional.
A Convención
A organización e o alcance dos traballos da
Convención definíronse en Laeken. Giscard d'Estaing
foi nomeado presidente e G. Amato e J.L. Dehaene vicepresidentes.
Nos debates da Convención participaron representantes dos Gobernos
dos Estados membros e dos países candidatos á adhesión,
representantes dos parlamentos nacionais, membros do Parlamento Europeo
e representantes da Comisión, así como observadores
designados polo Comité das Rexións, o Comité
Económico e Social, os interlocutores sociais europeos (ONG,
sindicatos, asociacións...) e o Defensor do Pobo Europeo.
A Convención tiña o cometido de examinar as cuestións
esenciais para o desenvolvemento futuro da Unión, que xa foron
identificadas en Niza e na Declaración de Laeken, e propor
posíbeis respostas que servirían como punto de partida
nas negociacións da Conferencia Intergobernamental.
A primeira sesión da Convención tivo lugar o 28 de
febreiro de 2002. As sesións desenvolvéronse ao longo
de 15 meses e unha das sesións plenarias estivo dedicada a
escoitar as achegas dos cidadáns representados por organizacións
da sociedade civil. Finalmente, a Convención aprobou un Proxecto
de tratado polo que se institúe unha Constitución para
Europa, que foi presentado por Giscard d'Estaing no Consello Europeo
de Salónica o 20 de xuño de 2003.
A CIG
O Proxecto de tratado elaborado pola Convención serviu de
base para os traballos da Conferencia Intergobernamental (CIG) que
se desenvolveu ao longo dos anos 2003 e 2004. A
CIG, que reuniu aos representantes dos Gobernos dos Estados membros
e dos Estados candidatos, aprobou por unanimidade a reforma dos Tratados
no Consello Europeo de Bruxelas os días 17 e 18 de xuño
de 2004.
O novo Tratado será asinado en Roma polos xefes de Estado
e de Goberno dos 25 Estados membros o 29 de outubro de 2004.
O Tratado entrará en vigor un ano despois de ser ratificado
por todos os Estados membros. Entre tanto seguirá en vigor
o Tratado
de Niza.
A ratificación
Cada Estado Membro debe proceder á ratificación do
texto constitucional según o procedemento establecido na súa
Constitución nacional. As Constitucións optan, polo
xeral, entre un dos seguintes mecanismos:
1) Ratificación por aprobación do Parlamento nacional
2) Ratificación coa celebración previa dun referéndum
(esta é a vía adoptada en España, que ratificou
a Constitución tralo referéndum celebrado o 20 de febreiro
de 2005).
A primeira data prevista para examinar o estado das ratificacións
foi o 1 de novembr0 de 2006, pero tralo rechazo do texto da Constitución
nos referéndums celebrados en Francia e os Países Baixos,
o 29 e o 1 de xunio respectivamente, esta data xa non é realista.
Inicouse un período de reflexión, explicación
e debate e as datas para as ratificacións foron pospostas,
que non abandoadas, para un momento posterior.
CRONOLOXÍA